از شایعترین اختلالات روانپزشکی در جمعیت عمومی هستند و در زنان ۲ برابر مردان دیده می‌شود. این اختلالات با عوارض زیادی همراهند و اغلب مزمن شده اند و نسبت به درمان مقاوم هستند.
۵ دسته بیماری را شامل می‌شوند:
- اختلال هراس: حمله حاد شدید اضطراب همراه با احساس مرگ قریب الوقوع و یا از دست دادن کنترل که گاهی همراه با بازار هراسی (آگورافوبیا) همراه است، یعنی ترس از تنها بودن در اماکن عمومی و شلوغ و در بسته مثل سالن سینما و یا فروشگاه‌های بزرگ.
- فوبیا (ترس مرضی): ترس افراطی از یک موضوع، شرایط یا موفقیت خاص، مقل ترس از سگ از گربه، و یا ترس از سوار شدن به آسانسور.
- جمعیت هراسی و یا فوبیای اجتماعی: ترس مفرط از تحقیر شدن یا خجالت کشیدن در موقعیت‌های مختلف اجتماعی نظیر صحبت کردن در جمع، سخنرانی کردن، ادرار کردن در توالت‌های عمومی وصحبت با جنس مخالف.
- اختلال وسواس جبری: وجود وسواس‌های فکری یا عملی مکرر و شدید که رنج و عذاب قابل ملاحظه را برای فرد به بار می آورد، سبب اتلاف وقت می‌شوند و در زندگی خانوادگی و شغلی بیمار، تأثیر منفی می‌گذارد. به سه فرم است.
اول، وسواس فکری (فکری مزاحم و عود کننده و غیرارادی می باشد).
دوم، وسواس شمارش و کنترل کردن (مثل کنترل شیرگاز و درب حیاط و یا شمارش وسایل).
سوم، وسواس شستشو برای برطرف کردن نجسی و یا کثیفی (و شخص بدفعات اقدام به شستشو می نماید).
- اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و یا بیماری موج انفجار (Shell shock)= عبارتست از مجموعه ای علائم که در پی مواجهه با حوادث آسیب زای زندگی پیدا می‌شود مثل سیل، زلزله، انفجارات زمان جنگ و حتی از دست دادن یک عزیز در یک حادثه اتومبیل. فرد دائماً واقعه را در خواب و بیداری تجربه می‌کند.
- اختلال اضطراب منتشر: اضطراب و نگرانی مفرط درباره چندین واقعه یا فعالیت در اکثر روزها که بسختی مهار می‌شود و حوزه های مهم زندگی فرد را مختل می سازد.
اضطراب علائم جسمی و روانی دارد و اغلب، بیمار با علائم جسمی مثل طپش قلب، تنگی نفس، درد ناحیه معده مالش رفتن سردل و احساس ادرار داشتن. به پزشکان داخلی و قلب مراجه می‌کنند.
مهمترین علائم روانی اضطراب عبارتند از بیقراری، سرگیجه، لرزش بدن، گر گرفتگی و نگرانی نسبت به آینده.
تفاوت بین ترس و اضطراب: اضطراب هشداری است که باعث هشیاری بیشتر فرد می‌شود و باعث می‌شود که فرد بتواند برای مقابله با خطر اقداماتی انجام دهد (بطور مثال دانش آموز مضطرب، بیشتر درس می‌خواند).
ترس در پاسخ به خطری معلوم، بیرونی، معین و با منشاء غیرتعارضی ایجاد می‌شود، در صورتیکه اضطراب در پاسخ به تهدیدی نامعلوم، درونی، مبهم بوجود می‌آید و از تعارض منشاء گرفته است.
از دیگر علائم مهم اضطراب، اختلال در تمرکز و تعریق می باشد. اختلال تمرکز را مردم با فراموشی اشتباه می‌گیرند در صورتیکه فراموشی در سنین بالا و یا بدنیال ضربه به سر ایجاد می‌شود.
تعریق در افراد مضطرب زیاد است بطوریکه آب از سر و صورت و انگشتان وی می چکد.
شیوع اختلالات اضطرابی ۱۰٪-۱۷ است که در زن‌ها تقریباً دو برابر مردان است.
علائم اضطراب در کودکان= همان علائم قبلی+ ناخن جویدن- ادرار شبانه (شب ادراری)، دندان سایی، کابوس دیدن.
دکتر پرویز مظاهری
روانپزشک
پایان مقاله