خلق، احساسی ناقد و پایدار است که به صورت درونی تجربه می‌شود و بر رفتار و درک فرد از جهان تاثیر می گذارد ولی به تظاهر بیرونی خلق اطلاق می شود:
خلق ممکن است طبیعی (normal)، بالا (elevated) و یا افسرده (depressed) باشد.
افراد به طور معمول طیف وسیعی از حالات خلقی را تجربه می‌کنند و مجموع تظاهر عاطفیشان نیزبه همان اندازه وسیع و بزرگ است. اختلالات خلقی گروهی از اختلالات بالینی هستند که مشخصه آنها این است که احساس تسلط از بین رفته و فرد رنج و عذابی عظیم می‌کشد.
در بیمارانی که خلق بالایی دارند، گشاده خویی (expansiveness)، پرش افکار، کاهش خواب، افزایش اعتماد به نفس و افکار خوب بزرگ بنیانه دیده می شود.
در بیمارانی که خلق افسرده دارند، از دست دادن انرژی وعلاقه، احساس گناه، دشوار شدن تمرکز، از دست دادن اشتها، افکار مرگ یا خود کشی وجود دارد.
اختلال افسردگی اساسی و اختلال دو قطبی، دو اختلال جداگانه به شمار می‌روند، اخیرا این احتمال به نظر گرفته شده که شاید اختلال دو قطبی، شکل شدیدی از بروز افسردگی باشد.
شیوع طول عمر افسردگی ٪۵-٪۱۷، اختلال دیس تایمی ٪۳-٪۶، اختلال خلقی دو قطبی I ۰٪-۴٪/۲، اختلال خلقی دو قطبی II، ۰٪/۳-۴٪/۸ و اختلال سیکلو تایمی ٪۰/۵-٪۶/۳، هیپومانیا ٪۲/۶-٪۷/۸ می باشد.
اختلال دوقطبی I: لازمست هر دوره مشخص خلق غیر طبیعی لااقل یک هفته طول کشیده باشد، اگر بیمار دچار تخستین دوره مانیا شده باشد، نمی‌توان او را واجد ملاک‌های تشخیص اختلال خلقی دو قطبی I (دوره منفرد مانیایی) دانست
علائم: اعتماد به نفس بیش از حد یا خود بزرگ بینی، کاهش نیاز به خواب، پر حرفی بیش از معمول، افزایش فعالیت‌های جسمی و ذهنی و انجام مفرط فعالیت‌های خوشایند. اگر بیمار دچار نخستین دوره مانیا شده باشد می‌توان او را واجد ملاک‌های تشخیص اختلال دو قطبی I یعنی دوره منفرد مانیا دانست.
دوره هیپو مانیا (نیمه شیدایی): حداقل چهار روز کامل طول می‌کشد. خلق به طور مداوم بالاست و یا تحریک پذیر می‌باشد. اعتماد به نفس بیش از حد، خود بزرگ بینی، کاهش نیاز به خواب، حرافی زیاد، پرش افکار، حواس پرتی و پرداختن بیش از حد به امور از تنبخشی که به احتمال خیلی زیاد، عواقب ناراحت کننده ای دارند (مثل ولخرجی بی حد و حساب، بی ملاحظگی جنسی یا سرمایه گذاری‌های احمقانه) از علائم دوره هیپو مانیا است.
کارکردهای اجتماعی یا شغلی فرد مختل می‌شود و مختل شدن خلق و تغییر کارکردها برای دیگران مشهود است.
اختلال دوقطبی II: وجود علائم هیپومانیا همراه با سابقه حداقل یک دوره افسردگی اساسی می‌باشد. اگر دوره فعلی یا آخرین دوره، هیپومانیا باشد، بنام هیپومانیک و اگر دوره فعلی یا آخرین دوره از نوع افسردگی اساسی باشد بنام نوع افسرده شناخته می‌شود. چهار فرم خفیف، متوسط، شدید با ویژگی‌های روان پریشانه و شدید بدون ویژگی‌های روان پریشانه، دارد.
وجود ویژگی‌های روان پریشانه در اختلال افسردگی اساسی نشانه شدت بیماری و دال بر پیش آگهی بد است.
علائم روانپریشی را اغلب به دو دسته هماهنگ با خلق و ناهنماهنگ با خلق تقسیم می‌کنند.
بیماران خلقی دچار روانپریشی هماهنگ با خلق به نوع سایکوتیک اختلال خلقی دچارند، ولی بیماران خلقی دچار روانپریشی ناهماهنگ با خلق ممکن است به اختلال اسکیزوافکتیو یا اسکیزوفرنی مبتلا باشند.
عوامل مرتبط با پیش آگهی بد در بیماران مبتلا به اختلالات خلقی:
- طولانی بودن دوره
- وجود فاصله زمانی بین اختلال خلقی و علائم روانپریشی
- داشتن سابقه قبلی از نظر سازگاری اجتماعی
اختلال دو قطبی نه تنها با اختلالات شخصیت، اختلال مصرف مواد و اختلال اسکیزوفرنیا، بلکه گاهی نیز با اختلال افسردگی اساسی و اختلالات اضطرابی هم اشتباه می‌شود. همچنین با اختلال خلقی ناشی از بیماری طبی عمومی خصوصیات بالینی پیش بینی کننده اختلال خلقی دو قطبی:
- شروع زودرس و در سنین پایین
- افسردگی روان پریشانه پیش از ۲۵ سالگی
- افسردگی پس از زایمان
- شروع و خاتمه سریع دوره های افسردگی با مدت کمتر از سه ماه
- افسردگی عودکننده (بیش از ۵ دوره)
- افسردگی با کندی بارز روانی، حرکتی
- عود فصلی
- سابقه خانوادگی اختلال دو قطبی
- سابقه بی ثباتی خلقی (خلق ادوااری)
- بروز هیپومانیا، بدنبال مصرف داروهای ضدافسردگی
- کاهش مکرر اثر داروهای ضدافسردگی
سیر و پیش آگهی
اختلال دو قطبی I بیشتر موارد با افسردگی شروع می‌شود (٪۷۵ در زنان و ٪۶۷ در مردان) و عودکننده است. ٪۱۰-۲۰ از بیماران فقط دوره مانیا را تجربه می‌کنند که بسرعت (در عرض چند ساعت یا روز) شروع می‌شود. هر دوره مانیا اگر درمان نشود، سه ماه طول می‌کشد. ٪۹۰ بیماران ممکن است دوره دیگری را هم تجربه کنند و با پیشرفت بیماری، فاصله زمانی بین دوره ها اغلب کم می‌شود. حدود ٪۵-۱۵ بیماران در طول یکسال حداقل چند دوره را تجربه می‌کنند (تند چرخ) اختلال دو قطبی I، هم افراد خرد سال را مبتلا می‌کند و هم افراد سالخورده را. میزان بروز آن در کودکان و نوجوانان حدود ٪۱ است و در این مواقع پیش آگهی بدی دارد. شیوع این بیماران در افراد مسن خیلی شایع نیست.
پیش آگهی بیماران دچار اختلال دو قطبی I بدتر از بیماران مبتلا به اختلال افسردگی است. ٪۴-۵ مبتلایان در مدت ۲ سال، مجددا علائم راتجربه می‌کنند.
سابقه شغلی قبلی بد، وابستگی به الکل، ویژگی روان پریشانه، علائم افسردگی خصوصا بین دوره ها، جنسیت مذکر، پیش آگهی بد را نشان می‌دهند. کوتاه بودن مدت دوره های مانیا، بالا بودن سن شروع، کم بودن افکار خودکشی و عدم وجود اختلال روانپزشکی و بیماری جسمی همزمان به نفع پیش آگهی خوب است.
۷٪ بیماران کاملا خوب می شوند,٪۴۵ بیش از یک دوره مبتلامیشوند و ٪۴ بیماران نیز مزمن می‌شوند.
اختلال خلقی دو قطبی نوع II در طول زمان ثابت می‌ماند و یک بیماری مزمن است و راهبردهای درمانی دراز مدت را بایستی در نظر داشت.
درمان: تلفیقی از دارو درمانی، روان درمانی، رفتار درمانی و شناخت درمانی در درمان بیماران به کار گرفته می شود.
پایان مقاله