تعریف
- احساس و شناختی که از تواناییها و محدودیتهای درونی و بیرونی وجود دارد.
- ایمان به تواناییهای ذاتی و استعدادهای فردی.
- یک ارزشیابی کلی دربارهٔ فضایل و قابلیتهای خود و پاسخ دیگران نسبت به فرد.
اعتماد به نفس از اصلیترین عوامل رشد مطلوب شخصیت است. پدیدهای اکتسابی است و نه ذاتی، و از شروط اصلی موفقیت در مراحل مختلف زندگی است.
اعتماد به نفس، دیدگاهی است که به فرد اجازه میدهد تا از خود تصویری مثبت و واقعی داشته باشد.
فرد دارای اعتماد به نفس قابلیت انجام کارها را دارد، ولی این به آن معنا نیست که قادر به انجام همه کاری است.
فرد دارای اعتماد به نفس، به خاطر تجربههای قبلی، به تواناییها و استعدادهای خود در انجام موفقیتآمیز کارها اعتماد و باور دارد.
ارکان اصلی اعتماد به نفس
- آگاهانه زندگی کردن
- خودپذیری
- مسئولیتپذیری
- قاطعیت داشتن
- توانایی ابراز وجود
- زندگی با هدف و برنامه
اعتماد به نفس بر چهار عامل مبتنی است
- ارتباط فرزندان با والدین
- کنترل برخورد با عواطف منفی
- احترام گذاشتن به خود و دیگران
- نشان دادن رفتار اجتماعی مناسب
ویژگیهای افراد با اعتماد به نفس
- اقتدار و قاطعیت دارند.
- از یادآوری شکستهای خود پرهیز میکنند.
- بهطور مبهم صحبت نمیکنند.
- لبخند به لب دارند.
- اهل مطالعه هستند.
- انتقادپذیر هستند.
- به آراستگی ظاهر اهمیت میدهند.
نشانههای پایین بودن اعتماد به نفس
- حسادت ورزیدن
- مشکوک بودن به دیگران
- نگرانی و اضطراب
- احساس عدم شایستگی و لیاقت
- احساس خودکمبینی
- محافظهکاری
- تردید در تصمیمگیری
- عصبانیت و پرخاشگری
روشهای افزایش اعتماد به نفس
- در زمان حال زندگی کنید، گذشته را بپذیرید و به آینده فکر کنید. به یاد داشته باشید که گذشته را نمیتوان تغییر داد و آینده هنوز نیامده است و چیزی نیست جز اندیشهها و آرزوهای ما.
- موفقیتهای قبلی خود را مرور کنید و مراحلی را که برای رسیدن به آنها گذراندهاید، در نظر بگیرید.
- موقع راه رفتن سر را بالا بگیرید و قدمهای بلند بردارید.
- عذرتراشی نکنید و مسئولیت اشتباهات خود را بپذیرید.
- مهارتهای ارتباطی خود را افزایش دهید؛ لازمهٔ آن افزایش معلومات است.
- در جمع دیگران شرکت کنید، زیرا موجب افزایش اطلاعات و آگاهی میشود.
- از طرد شدن نترسید و سعی کنید از رفتارهایی که از نظر دیگران موجب طرد شدن میشود، بپرهیزید.
- نگرش مثبت داشته باشید، زیرا با مثبتاندیشی امید افزایش مییابد و انرژی بیشتر میشود.
- توقع خود را از دیگران و حتی از خودتان کاهش دهید (به اندازهٔ توانایی، توقع داشته باشید).
- کارها را نیمهتمام نگذارید و هر کاری را با برنامهریزی شروع کنید.
- مشکلات پیش رو را، هر قدر هم بزرگ باشند، کوچک جلوه دهید.
- رفتار دیگران را تحلیل نکنید، زیرا این کار موجب رنجش شما خواهد شد.
- در جلسات و مجامع همیشه در ردیفهای جلو بنشینید.
- نگاه کردن به چشم دیگران را هنگام صحبت با آنها تمرین کنید، ولی هیچگاه به کسی خیره نشوید.
- با صدای رسا و جدی صحبت کنید، ولی از داد زدن بپرهیزید و از شوخی بیجا اجتناب کنید.
- هیچگاه خود را با دیگران مقایسه نکنید، زیرا ویژگیهای شخصیتی، تواناییها و هوش افراد با هم متفاوت است.
- دربارهٔ اهداف خود بیندیشید؛ اهدافتان ترجیحاً واقعی و معقول باشند، نه آنقدر بلندپروازانه که دسترسی به آنها غیرممکن باشد.
- تصمیم گرفتن را تمرین کنید، زیرا کمک میکند تا نسبت به قدرت قضاوت خود اطمینان بیشتری به دست آورید.
- در مواقع عصبانیت از دیگران، سعی کنید مدت کوتاهی از آنها دور باشید.
- تغذیهٔ کافی و مناسب، خواب کافی و ورزش منظم داشته باشید.
قضاوت درست نتیجهٔ تجربه است و تجربه، خود نتیجهٔ چندین قضاوت نادرست است. تصمیمگیری درست، مستلزم خطرپذیری و احساس مسئولیت است.