نوجوان نه کودک است و نه بزرگسال و می‌توان وی را به یک هنرمند و یا امواج خروشان دریا تشبیه نمود.
دوران نوجوانی پایان کودکی و آغاز پختگی است ودر پایان این دوران، فرد، امتیاز بالغ بودن را کسب می‌کند.
رشد در دوره نوجوانی در سه سطح بیولوژیک، روانی و اجتماعی انجام می‌شود.
از نظر بیولوژیک: آخرین مراحل رشد استخوانبندی و آغاز رشد جنسی در این دوره است.
از نظر روانی: رشد شناختی تسریع شده و شخصیت فرد شکل می‌گیرد.
از نظر اجتماعی: فرد برای ایفای نقش جوانی و بزرگسالی آماده می‌شود.
تفاوت بین بلوغ و نوجوانی
بلوغ یک فرآیند تغییر فیزیکی است و با رشد خصوصیات جنسی ثانویه مشخص می‌شود ودر حقیقت یک نوع تولد مجدد است
ولی نوجوانی یک فرآیند تغییر روانی است.
تقسیم بندی
به سه دوره تقسیم می‌شود: اوایل (۱۱-۱۴) اواسط (۱۴-۱۷) اواخر (۱۷-۲۰)
اوایل نوجوانی:
بلوغ دخترها در ۱۱ سالگی و پسرها در ۱۳ سالگی است.
افزایش قد و وزن در این مرحله در دخترها زودتر از پسرها صورت می‌گیرد.
وابستگی به خانواده هنوز وجود دارد و تجربه مدرسه میزان گسستگی از خانواده را تشدید می‌کند. در این مرحله خانه فقط یک پایگاه است و دنیای واقعی، مدرسه و همکلاسی ها می‌باشد.
از خصوصیات بارز این مرحله، هیجان و خلاقیت در تمام زمینه ها می‌باشد.
اواسط نوجوانی:
۲ اتفاق مهم در این دوره پیش می آید. پسرها از نظر قد و وزن به دخترها رسیده و جلو می‌زنند صدایشان بم می‌شود. عادت ماهیانه در دخترها شروع می شود.
در این مرحله نوجوان نگران از برخورد و ارتباط عاطفی با جنس مخالف است و اشتغال خاطر زیادی در رابطه با نقش کلیشه ای زن و مرد و هویت خود دارد.
اواخر نوجوانی:
در این مرحله، نوجوان اولین تجربه جنسی خود را بصورت مختلف انجام می‌دهد.
نوجوان، با جریانات بشر دوستانه، اصول اخلاقی، مذهب، قضاوت وجریانات جهانی سر و کار دارد.
مهمترین دستاورد این مرحله، کسب مجموعه اخلاقیات و وجدان فردی است.
برخی خصوصیت های دوره نوجوانی
- منفی کاری و مخالفت با والدین برای اثبات اینکه دارای عقل و شعور می‌باشد.
- شرکت فعال در بحث های خانواگی و ابراز نظر.
- در انتخاب دوستان، لباس و وسایل خود با نظر والدین مخالفت می‌کنند.
- کسب هویت جنسی و اجتماعی.
- تصمیم گیرنده اصلی در مورد آینده تحصیلی و شغلی خود.
- احساس خود شیفتگی و برتر دیدن خود بخصوص در دخترها.
- بروز عصیان و سرکشی در صورت عدم درک والدین بخصوص در پسرها.
- از تحقیر شدن، سرکوفت شنیدن و دستور گرفتن متنفر است.
- نصایح والدین را اقتدار طلبی می‌داند.
- نوجوان نه تنها قصد سازگاری با محیط را ندارد بلکه می‌خواهد محیط را با خود سازگار نماید.
- احتیاج به تنهایی، یکی از نیازهای اساسی روانی در این دوران است.
- نوجوانی سن احساسات است و احساسات در زندگی عاطفی نظم و آرامش برقرار می‌کند.
- احساس عشق، کینه، تحقیر، تحسین در این دوران رشد می‌کند.
- دوستی بین نوجوانان، انتخابی، طوفا نی و انحصاری است.
- نوجوانی سن استدلال کردن است، هرچند استدلال وی یک بحث و مجادله بیش نیست.
دکتر پرویز مظاهری روانپزشک
پایان مقاله