هنردرمانی

درمان اختلالات روانپزشکی به دو فرم درمان دارویی و درمان غیر دارویی انجام می‌شود. درمان‌های غیر دارویی شامل روان درمانی فردی و گروهی، روان درمانی تحلیلی (روانکاوی) رفتار درمانی، خانواده درمانی و هنر درمانی (موسیقی درمانی) نقاشی درمانی، مجسمه سازی و سایکودراما می‌باشد.

هنر درمانی نوعی تکنیک درمانی است که می کوشد موقعیت احساسی بیمارانی را که از ناراحتی های روحی و روانی رنج می‌برند و یا در مورد آزار و اذیت های احساسی قرار گرفته اند را بهبود بخشند.

هنر درمانی خروجی آسانی را برای بیماران فراهم می‌کند تا به واسطه آن بتوانند احساسات محصور و عواطف آسیب دیده خود را که بطور شفاهی قادر به ابراز آنها نیستند، در قالب هنر نشان دهند.

کودکان معمولاً از حس هنری بالایی برخوردار هستند و بطور ذاتی خلاق هستند، آنها می‌توانند احساسات و عواطف خود را به راحتی و با نقاشی و ترسیم خطوط ابراز کنند.

هنر درمانی می‌تواند به عنوان ابزاری مفیدتر و مناسب‌تر نسبت به صحبت کردن برای برقراری ارتباط به کار گرفته شود. کودکان زمانی که نمی‌توانند و یا نمی‌خواهند حرفی را به زبان بیاورند، به راحتی آنرا در قالب تصویر به روی کاغذ می‌آورند، حتی آسیب‌های روانی که ریشه در ناخودآگاه او دارد. هنگامی که احساسات منفی از درون فرد به بیرون بیایند، فرایند بهبودی انجام می‌پذیرد.

از هنر درمانی در درمان اختلالات اضطرابی، افسردگی، اختلال خلقی دو قطبی، اختلال استرس پس از سانحه و بعضی از اختلالات پسیکوتیک استفاده می‌شود.

هنر درمانی برای درمان کودکانی که در یادگیری با اشکال مواجه هستند نیز مؤثر واقع می‌شود. روان‌درمانگرانی که از هنر درمانی در معالجه بیماران خود کمک می‌گیرند، به آنها آموزش می‌دهند که چگونه می‌توانند میان هنر و زندگی روزمره خود ارتباط برقرار کنند و یاد می‌گیرند که احساسات خود را به خوبی بروز دهند.

هنر درمانی قادر است، درد، اضطراب، تنش را کاهش و مهارت‌های اجتماعی فرد را افزایش دهد و افراد منزوی، خجالتی وکمرو را درمان نمایند.

خلق یک اثر هنری آرامش بخش است و همچنین موجب ابراز وجود در افراد می‌شود ویا ارتباط بین فردی را افزایش می‌دهد. شنیدن یک اثر موسیقی و مشاهده یک تأتر و فیلم هم به اندازه تولید آنها و یا ایفای نقش در درمان بیماران کمک کننده باشد.

هنر درمانی رشته‌ای است که در آن با خلق یا مشاهده یک اثر هنری از طریق دریافت و بیان احساسات شخصی، برای کمک به او استفاده می‌شود.

بر خلاف هنر که تنها به منظور خلق اثری هنری انجام می‌شود، تمرکز هنر درمانی بر فرایند خلق یک اثر هنری می‌باشد و فعالیت‌های مقدماتی به خلق اثر و نتیجه از آن ترجیح داده می‌شود.

نگاه کردن به آثار هنری باعث نیرو بخشی از نظر معنوی و افزایش آرامش می‌شود.

هنر درمانی به عنوان یک شغل و رشته‌ی درمانی، از سال ۱۹۳۰ بوجود آمد. کاربرد آن در روانشناسی و روانپزشکی با هدف آشکار کردن احساسات نهفته و در بعضی بیماری‌های جسمی برای کمک به نفس بیمار و توانبخشی می‌باشد.

همچنین روانپزشکان کودک و نوجوان، به دلیل سخت بودن بیان احساسات توسط کلمات در کودکان از هنر درمانی استفاده می‌کنند.

تأثیرات هنر درمانی در درمان اختلالات روانپزشکی:

• ۱کیفیت زیبایی شناختی کارهای هنری می‌تواند خلق، رفتار، عزت نفس و آگاهی شخصی بیمار را بهبود ببخشد.
• ۲وقتی افراد در فعالیت‌هایی که از آن لذت می‌برند، عمیقاً درگیر می‌شوند، عوامل فیزیولوژیک مانند ضربان قلب، فشار خون و تنفس آهسته می‌شود.
• ۳خلق یک اثر هنری فرصتی است تا چشم‌ها و دست‌ها با هم تمرین کنند، بین آنها هماهنگی ایجاد شود و مسیرهای عصبی بین دست و مغز تحریک و تهییج شوند.
• ۴خلق یک اثر هنری به افراد کمک می‌کند تا طرز تفکر و احساسی را که معمولاً توسط ضمیر ناخودآگاه پنهان می‌شود، در دسترس قرار دهند.

جلسه هنر درمانی می‌تواند بصورت انفرادی و یا در قالب یک گروه کوچک انجام شود ودر هر جلسه از نیم تا دو ساعت بطول می انجامد.

از مزایای مهم هنردرمانی، کاهش استرس می‌باشد. سرکوب احساسات قوی می‌تواند به اسجاد استرس منتهی شود و این استرس علائم بیماری را تشدید می‌کند. از آنجائیکه هنر درمانی کمک می‌کند که مردم به ضمیر ناخودآگاه دسترسی داشته باشند و اساسات محصور شده خود را رها سازند، این درمان برای آنها که از فشار روانی و بیماری‌های ناشی از آن رنج می‌برند، بسیار مفید می‌باشد.

از هنر درمانی برای کاهش مشکلات رفتاری نیز استفاده می‌شود، خصوصاً در درمان سوء مصرف مواد و الکل، بیماری پارکینسون و آلزایمر.

دکتر پرویز مظاهری روانپزشک

پایان مقاله